اختصاص یافتن 16 دقیقه از 25 دقیقه اخبار نیمروزی صداوسیما به داستان ملوانان انگلیسی و پخش دومین اعتراف از شبکه العالم در کنار مواضع سفت و سخت مقامات سیاسی و حتی ائمه جمعه نشان محکمتری از تمایل ها برای کش دار شدن این داستان برای بهره برداری های بعدی داشت.
برای بررسی یک احتمال بدنیست بیست روز به عقب برگردیم. همزمان با برگزاری کنفرانس امنیتی بغداد رسانه های غربی از مذاکره نمایندگان ایران و آمریکا خبر دادند. زلمای خلیل زاد سفیر آمریکا در بغداد به استقبال هیات ایرانی رفت و تکذیب تهران هم مانع از آن نشد تا آمریکایی ها اعلام نکنند " گام بزرگ"ی در روابط ایران و آمریکا برداشته شد.
هاشمی و خاتمی تلاش فراوانی کردند تا یخ روابط ایران و آمریکا را بشکنند همانطور که در آن سوی میدان دولت کلینتون تلاش بسیاری را در این باره کرد و ادامه این تلاش را البته با مقیاسی کمتر در طیف هایی از وزارت خارجه کنونی آمریکا هم شاهدیم.
محافل قدرتمند داخلی که دلبستگی چندانی به دول مذکور نداشتند اما همواره مانع بلندی دراین راه بودند. لایه هایی که شاید به لزوم رفع تنش میان دوکشور آگاه بودند اما برقراری آن را افتخاری بس بزرگ برای دولت برقرار کننده روابط می دانستند که تا سالیان دراز می توانست تسلط آنها بر فضای سیاسی کشور را تضمینی محکم دهد.
شاید از همین روبود که آنها (که در لایه های سیاسی اقتصادی کشور تسلط داشتند) تمایلی به ثبت این افتخار ازسوی خاتمی یا هاشمی نداشتند. اینک اما ظواهر امر از مهیا شدن شرایط حکایت دارد چه آنکه دولتی برسرکار است که اگر چه اکثر اعضایش دستی برانقلاب داشته اند اما از سخت ترین مهاجمان شانزده سال پیش از خود بوده اند. شاید بر همین شرایط باشد که می گویم رابطه با آمریکا اگرچه دیر ولی انجام می شود در همین دوره.
"انحراف دشمنی از آمریکا به انگلیس" هم شاید برهمین احتمال استوار باشد. کسانی که در درون دستگاه دیپلماسی ایران اقدام به تلاش برای برقراری رابطه با آمریکا می کنند در داخل نیز باید جواب یا لااقل جایگزینی داشته باشند. با این حال این را نیز نباید از نظر دور داشت که علیرغم شرایطی که اشاره کردم هنوز بسیارند طیف هایی که هرگونه روابط با آمریکا یا انگلیس را در حد "گناه کبیره" می شمارند. البته به دلیل فقدان پشتوانه تئوریک و یا حتی ایدئولوژیک برای این دسته اقناع آنها کار چندان مشکلی نخواهد بود. اما آنچه مهم است اینکه سیاست اقتضائاتی دارد که تفاوتها قائل است در میان حرف و عمل.